“ดนุพร” มอบนโยบายสร้างครูนวัตกร ผนึก อว.–ศธ. ขับเคลื่อนนวัตกรรมชุมชน ยกระดับเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน

เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2569 นายดนุพร ปุณณกันต์ ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) มอบนโยบายและแนวทางการสร้างนักนวัตกร เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาพื้นที่และชุมชนสู่เมืองนวัตกรรมแห่งการเรียนรู้ และขยายผลสู่การเป็นเมืองแห่งการเรียนรู้ในระดับสากล ภายในงาน MHESI Innovative Teacher Awards 2026 โดยมี นายอัครนันท์ กัณณ์กิตตินันท์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ดร.เกศทิพย์ ศุภวานิช อธิบดีกรมส่งเสริมการเรียนรู้ และนายนิคม ปัญญาทวีกิจไพศาล ผู้อำนวยการกองยุทธศาสตร์และแผนงาน รักษาการในตำแหน่งที่ปรึกษาด้านยุทธศาสตร์และแผนการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ผู้บริหารและบุคลากรจากกระทรวง อว. กระทรวงศึกษาธิการ และกรมส่งเสริมการเรียนรู้ เข้าร่วม ณ โรงแรมกราฟ กรุงเทพมหานคร นายดนุพร กล่าวว่า หัวใจสำคัญของการดำเนินงานในครั้งนี้ คือการสร้างคนที่สามารถคิดริเริ่มและสร้างการเปลี่ยนแปลงได้ด้วยตนเอง ท่ามกลางโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทั้งจากเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) รูปแบบการทำงาน และความต้องการทักษะใหม่ ๆ ที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ประชาชนจึงจำเป็นต้องได้รับโอกาสในการเรียนรู้และพัฒนาทักษะตลอดชีวิต ขณะเดียวกัน แต่ละชุมชนก็มีบริบทและความต้องการที่แตกต่างกัน บางพื้นที่ต้องการลดต้นทุนการผลิต บางพื้นที่ต้องการเพิ่มมูลค่าสินค้า ขณะที่บางพื้นที่ต้องการอนุรักษ์ทุนทางวัฒนธรรมควบคู่ไปกับการสร้างอาชีพและรายได้ ดังนั้น การพัฒนาที่ตอบโจทย์อย่างแท้จริงจึงต้องเริ่มจากการเข้าใจผู้คนและบริบทของพื้นที่ พร้อมเปิดโอกาสให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการกำหนดปัญหาและออกแบบแนวทางแก้ไขด้วยตนเอง “กระทรวง อว. มีจุดแข็งด้านมหาวิทยาลัย นักวิจัย และองค์ความรู้จากหลากหลายสาขา ขณะที่กรมส่งเสริมการเรียนรู้มีบุคลากรและเครือข่ายที่ทำงานใกล้ชิดกับประชาชนในพื้นที่ หากสามารถเชื่อมโยงจุดแข็งของทั้งสองหน่วยงานเข้าด้วยกัน จะช่วยให้ความรู้และเทคโนโลยีเข้าถึงชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ขณะเดียวกัน ปัญหาและความต้องการจากพื้นที่ก็จะเป็นข้อมูลสำคัญในการกำหนดทิศทางการนำองค์ความรู้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์อย่างตรงจุด” นายดนุพร กล่าว นายดนุพร กล่าวเพิ่มเติมว่า การขับเคลื่อนความร่วมมือดังกล่าวควรยึดหลักสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ ประการแรก การสร้างคนให้คิดเป็น สามารถตั้งคำถาม วิเคราะห์ปัญหา และมองเห็นโอกาสจากสิ่งที่อยู่รอบตัว ประการที่สอง การสร้างพื้นที่ให้เกิดการทดลองและเรียนรู้ เปิดโอกาสให้แนวคิดได้รับการพัฒนา ทดสอบ และปรับปรุงจากประสบการณ์จริง และ ประการที่สาม การสร้างเครือข่ายความร่วมมือที่เข้มแข็ง เชื่อมโยงผู้มีแนวคิดสร้างสรรค์ ผู้เชี่ยวชาญ แหล่งเรียนรู้ และภาคีเครือข่าย เพื่อสนับสนุนการต่อยอดนวัตกรรมให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งนี้ ความสำเร็จไม่ควรวัดเพียงจำนวนผู้ผ่านการอบรม แต่ต้องพิจารณาถึงความสามารถในการนำความรู้ไปประยุกต์ใช้แก้ไขปัญหา สร้างอาชีพ ถ่ายทอดองค์ความรู้ และยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนด้วย เมื่อแต่ละพื้นที่สามารถเรียนรู้ แลกเปลี่ยน และพัฒนาร่วมกันได้อย่างต่อเนื่อง ก็จะเป็นรากฐานสำคัญในการขับเคลื่อนสู่เมืองแห่งการเรียนรู้ที่เข้มแข็งและยั่งยืนจากภายใน ด้าน นายนิคม กล่าวว่า กระทรวง อว. ได้ร่วมกับสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) และกรมส่งเสริมการเรียนรู้ พัฒนาหลักสูตรการพัฒนาครูนวัตกร เพื่อบูรณาการองค์ความรู้ด้านการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อววน.) ในการยกระดับศักยภาพครูกรมส่งเสริมการเรียนรู้ (สกร.) ให้มีทักษะการคิดเชิงนวัตกรรม การออกแบบแนวทางแก้ไขปัญหา และการพัฒนานวัตกรรมที่สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ โดยมุ่งสนับสนุนการพัฒนากระบวนการและวิธีการใหม่ ๆ ในการประกอบอาชีพ การพัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการ ตลอดจนการจัดการปัญหาด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม ซึ่งจะนำไปสู่การสร้างรายได้ เพิ่มโอกาสทางเศรษฐกิจ และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม โดยได้จัดตั้งศูนย์สร้างนวัตกรภูมิภาค (Virtual Node) จำนวน 5 ภูมิภาค เพื่อทำหน้าที่เป็นกลไกกลางในการบริหารจัดการและประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ภาคเหนือ โดยมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา ภาคกลาง โดยมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี ภาคตะวันออก โดยมหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี และภาคใต้ โดยมหาวิทยาลัยทักษิณ เพื่อเชื่อมโยงองค์ความรู้ ผู้เชี่ยวชาญ และเครือข่ายนวัตกรรมสู่การพัฒนาพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ สำหรับผลการดำเนินงานที่ผ่านมา สามารถสร้างการรับรู้และพัฒนาทักษะด้านนวัตกรรมให้แก่กลุ่มเป้าหมายในหลายระดับ โดย GENERAL PROGRAM เป็นการอบรมทักษะนวัตกรเบื้องต้นในยุค AI เพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับนวัตกรรมและกระบวนการพัฒนานวัตกรรมด้วย STEAM4INNOVATOR มีผู้เข้าร่วมและผ่านการอบรมรวมทั้งสิ้น 13,222 คน BASIC PROGRAM เป็นหลักสูตรพื้นฐานกระบวนการพัฒนานวัตกรรม เพื่อเตรียมความพร้อมสู่ศตวรรษที่ 21 มีผู้ผ่านการอบรม 896 คน และ INTENSIVE PROGRAM เป็นหลักสูตรเข้มข้นที่มุ่งให้ผู้เข้าร่วมสำรวจบริบทพื้นที่ ทำความเข้าใจความท้าทายและโอกาสในการพัฒนาเชิงพื้นที่ ตลอดจนระบุประเด็นที่ต้องการพัฒนา มีผู้ผ่านการอบรม 740 คน และ SPECIAL PROGRAM มุ่งพัฒนาทักษะเฉพาะด้านสำหรับนวัตกร เพื่อต่อยอดแนวคิดสู่การจัดทำโครงการนำร่อง ผ่านกระบวนการระดมความคิดและนำเสนอแนวทางพัฒนานวัตกรรมที่ตอบโจทย์ความต้องการของพื้นที่เป้าหมาย โดยมีข้อเสนอแนวคิดเชิงนวัตกรรมรวมทั้งสิ้น 106 ข้อเสนอ “ภายใต้การดำเนินงานฯ ดังกล่าว กระทรวง อว. ได้เห็นถึงศักยภาพและความพร้อมของพื้นที่ในการส่งเสริมครูนวัตกรเพื่อสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ในระดับนานาชาติ โดยมีพื้นที่/เมืองที่ได้รับการยกระดับสู่เมืองแห่งการเรียนรู้ จำนวน 4 กลุ่ม ได้แก่ Learning Village (เมืองแห่งการเรียนรู้) Innovation City (เมืองนวัตกรรมการเรียนรู้) Green City (เมืองสีเขียว) และ Economy City (เมืองเศรษฐกิจฐานนวัตกรรม) โดยมีพื้นที่ที่ได้รับการยกย่องในระดับนานาชาติ จำนวน 5 เมือง เพื่อต่อยอดเป็นพื้นที่ในระดับสากลต่อไป” นายนิคม ระบุ